Νίκος Ζώρζος: «Η Σαντορίνη δεν έχει ανάγκη να πουλήσει τον εαυτό της, αλλά να τον αναδείξει»
Την ανάγκη να προστατευτεί η ιδιαίτερη φυσιογνωμία της Σαντορίνης απέναντι στην ανεξέλεγκτη οικοδομική και τουριστική ανάπτυξη ανέδειξε ο δήμαρχος Θήρας, Νίκος Ζώρζος, κατά την έναρξη διεθνούς επιστημονικού συμποσίου που φιλοξενήθηκε στο Βιομηχανικό Μουσείο Τομάτας «Δ. Νομικός».
Το Διεθνές Επιστημονικό Συμπόσιο με θέμα «Κυβερνώντας στην Εποχή των Κρίσεων: Επιπτώσεις για την Κοινωνία» πραγματοποιήθηκε από την 1η έως τις 3 Οκτωβρίου, συγκεντρώνοντας επιστήμονες από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Στο πλαίσιο των εργασιών του, το απόγευμα της Πέμπτης 1 Οκτωβρίου διοργανώθηκε ανοιχτή εκδήλωση με επίκεντρο τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι Κυκλάδες και ειδικότερα τη βιωσιμότητα και την ανθεκτικότητα της Σαντορίνης.
Στον χαιρετισμό του, ο κ. Ζώρζος στάθηκε στις πιέσεις που δέχεται το φυσικό τοπίο του νησιού από την εξάπλωση της δόμησης, προειδοποιώντας ότι η αλλοίωση της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής και η υποβάθμιση του περιβάλλοντος απειλούν όχι μόνο την ταυτότητα του τόπου, αλλά και την ίδια την οικονομία και την κοινωνική ζωή του. Όπως σημείωσε, η τουριστική επιτυχία της Σαντορίνης συνδέεται άμεσα με τα χαρακτηριστικά που την καθιστούν ξεχωριστή, τα οποία, όπως υπογράμμισε, δεν μπορούν να θεωρούνται ανεξάντλητα.
Ο δήμαρχος υπενθύμισε ότι από το 2010 επιμένει στην ανάγκη περιορισμού της οικιστικής ανάπτυξης, υποστηρίζοντας ότι ο σχεδιασμός του μέλλοντος του νησιού δεν μπορεί να βασίζεται στην πρόσκαιρη αξιοποίησή του ως τουριστικού προϊόντος. Αντίθετα, έθεσε ως προτεραιότητα την προστασία του τοπίου, των παραδοσιακών οικισμών και της πολιτιστικής κληρονομιάς, στοιχεία που συνέβαλαν καθοριστικά στην ανάδειξη της Σαντορίνης σε έναν από τους σημαντικότερους τουριστικούς προορισμούς.
«Είναι κρίμα η κλίμακα των παραδοσιακών οικισμών με την εξαίρετη λαϊκή αρχιτεκτονική εναρμονισμένη με την κλίμακα του τόπου, να εξαφανίζονται από τα πολλά και αταίριαστα με αυτές οικοδομήματα», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η οικοδομική επέκταση μπορεί να λειτουργήσει εις βάρος τόσο της ποιότητας του προορισμού όσο και της καθημερινότητας κατοίκων και επισκεπτών.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ιστορική διαδρομή του νησιού και στους πολιτισμούς που άφησαν το αποτύπωμά τους στη Σαντορίνη, τονίζοντας ότι η πολιτιστική κληρονομιά δεν αποτελεί απλώς ένα αντικείμενο ιστορικής γνώσης, αλλά έναν ζωντανό δεσμό με το παρελθόν. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην παράδοση, υποστηρίζοντας ότι η ουσιαστική διατήρησή της προϋποθέτει τη σύνδεσή της με τη σύγχρονη ζωή και τις αξίες της τοπικής κοινωνίας, ώστε να μην περιορίζεται σε μια τουριστική αναπαράσταση.
«Η Σαντορίνη που φιλοξένησε τέσσερις σημαντικούς πολιτισμούς […] έχει τα προσόντα να προσελκύει επισκέπτες που θα τη σέβονται και θα μιλούν για αυτή», σημείωσε, συνδέοντας την αυθεντικότητα του τόπου με την ποιότητα της τουριστικής εμπειρίας. Όπως πρόσθεσε, η γεωμορφολογία, οι παραδοσιακοί οικισμοί, η καθημερινή ζωή και ο αρχαιολογικός χώρος του Ακρωτηρίου αποτέλεσαν βασικούς πόλους έλξης ήδη από τα πρώτα χρόνια της τουριστικής ανάπτυξης του νησιού.
«Η Σαντορίνη δεν έχει ανάγκη να πουλήσει τον εαυτό της, αλλά να τον αναδείξει κυρίως με τον σεβασμό των συγχρόνων κατοίκων της για τον τόπο», τόνισε ο δήμαρχος Θήρας, υπογραμμίζοντας ότι η προστασία της ταυτότητας του νησιού μπορεί να αποτελέσει τη βάση για μια κοινωνικά και οικονομικά βιώσιμη πορεία στο μέλλον.
Στο επίκεντρο η βιώσιμη ανάπτυξη των Κυκλάδων
Η εκδήλωση περιλάμβανε συζήτηση υπό τον συντονισμό της Φαίης Μακαντάση, διευθύντριας ερευνών της διαΝΕΟσις, με τη συμμετοχή επιστημόνων και επαγγελματιών από διαφορετικά πεδία. Στο τραπέζι τέθηκαν ζητήματα που αφορούν την πολιτιστική κληρονομιά, την αρχαιολογία, τον σαντορινιό αμπελώνα, το φυσικό και δομημένο περιβάλλον, αλλά και τις προοπτικές της τουριστικής ανάπτυξης.
Η αρχαιολόγος και διδάκτωρ Προϊστορικής Αρχαιολογίας Δήμητρα (Μιμίκα) Κρίγκα ανέδειξε τη σημασία της προστασίας του ιστορικού τοπίου ως ενιαίου συνόλου και όχι μόνο των μεμονωμένων αρχαιολογικών χώρων. Από την πλευρά του, ο γεωπόνος και project manager της Thera Terra, Πέτρος Βαμβακούσης, εστίασε στον αμπελώνα της Σαντορίνης ως ιδιαίτερο αγροοικοσύστημα και στοιχείο της πολιτιστικής κληρονομιάς, επισημαίνοντας τις πιέσεις που προκαλούν η τουριστική ανάπτυξη και η κλιματική αλλαγή.
Ο αρχιτέκτονας και πρόεδρος της Τοπικής Επιτροπής Θήρας της ΕΛΛΕΤ, Νίκος Δελένδας, αναφέρθηκε στις επιπτώσεις που έχει η ανάπτυξη στο φυσικό και δομημένο περιβάλλον, ενώ η καθηγήτρια Μάρκετινγκ του University of Newcastle Australia, Μαριάννα Σιγάλα, έθεσε το ζήτημα της μετάβασης από την προσέλκυση ολοένα και περισσότερων επισκεπτών στην ουσιαστική διαχείριση του προορισμού, με έμφαση στις δυνατότητες του πολιτιστικού, γαστρονομικού και οινικού τουρισμού.
Τον ρόλο των μουσείων στη διαφύλαξη της συλλογικής μνήμης και στη μεταφορά της τοπικής γνώσης στις νεότερες γενιές ανέδειξε η γενική διευθύντρια του Βιομηχανικού Μουσείου Τομάτας «Δ. Νομικός», Βάνη Νομικού, δίνοντας έμφαση τόσο στην υλική όσο και στην άυλη πολιτιστική κληρονομιά.
Κοινό συμπέρασμα της συζήτησης ήταν ότι η βιώσιμη πορεία της Σαντορίνης προϋποθέτει μια συνολική προσέγγιση, που θα συνδέει τον τουρισμό με την προστασία του περιβάλλοντος, την αγροτική παραγωγή και την πολιτιστική ταυτότητα, μέσα από τη συνεργασία της επιστημονικής κοινότητας, της τοπικής αυτοδιοίκησης, των επαγγελματιών και της κοινωνίας.
Το συμπόσιο διοργανώθηκε από το Κέντρο Πολιτικών Ερευνών του Παντείου Πανεπιστημίου, σε συνεργασία με το Rhodes College στο Μέμφις του Τενεσί και το επιστημονικό περιοδικό Review of Policy Research, με την υποστήριξη του Βιομηχανικού Μουσείου Τομάτας «Δ. Νομικός», της διαΝΕΟσις και του ECPR Research Network on the Politics of Crisis Management.
