Ταμείο 10 δισ. δολαρίων δημιουργούν οι ΗΠΑ, για παράκαμψη του Ορμούζ
Στόχος το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο να διαθέτουν περισσότερες εναλλακτικές διαδρομές.
Η κρίση στο Στενό του Ορμούζ φαίνεται να παράγει συνέπειες που ξεπερνούν κατά πολύ τη στιγμιαία ένταση του πολέμου. Η Ουάσιγκτον προωθεί πλέον σχέδια για μια μακροπρόθεσμη αναδιάρθρωση του ενεργειακού χάρτη της Μέσης Ανατολής, με στόχο το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο να διαθέτουν περισσότερες εναλλακτικές διαδρομές προς τις διεθνείς αγορές, χωρίς να παραμένουν εξαρτημένα αποκλειστικά από το κρισιμότερο θαλάσσιο σημείο συμφόρησης του Κόλπου.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, οι ΗΠΑ βρίσκονται σε συνομιλίες με αραβικά κράτη για τη σύσταση επενδυτικού σχήματος ύψους 10 δισ. δολαρίων, που θα καλύψει τόσο την αποκατάσταση ενεργειακών εγκαταστάσεων που έχουν υποστεί ζημιές από τον πόλεμο, όσο και την κατασκευή νέων αγωγών και υποδομών μεταφοράς. Το εγχείρημα φέρει το όνομα Partnership for Allied Trust and Construction (PACT). Η αμερικανική πλευρά προτίθεται να συμβάλει με 5 δισ. δολάρια, αναμένοντας ισόποση συνολική συμμετοχή από οκτώ χώρες —Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κατάρ, Μπαχρέιν, Κουβέιτ, Ομάν, Ιράκ και Ιορδανία. Τη διαχείριση του σχήματος αναμένεται να αναλάβει η U.S. International Development Finance Corporation, ενώ οι διαπραγματεύσεις παραμένουν σε εξέλιξη, χωρίς να είναι εξασφαλισμένη η τελική συμμετοχή όλων των χωρών.
Το ύψος του αρχικού κεφαλαίου συνιστά ωστόσο μόνο την αρχή. Το PACT σχεδιάζεται ως εφαλτήριο για μια πολύ ευρύτερη επενδυτική πλατφόρμα, που θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 50 δισ. δολάρια, αντλώντας κεφάλαια από κρατικά επενδυτικά ταμεία αλλά και από ιδιωτικούς επενδυτές. Οι τεχνικές διαπραγματεύσεις αναμένεται να ξεκινήσουν τον Οκτώβριο.
Ουσιαστικά, το εγχείρημα αποσκοπεί στη δημιουργία ενός πιο ανθεκτικού δικτύου μεταφοράς ενεργειακών φορτίων στην περιοχή του Κόλπου. Νέοι αγωγοί, τερματικοί σταθμοί και συνοδές υποδομές θα μπορούσαν να κατευθύνουν μέρος των εξαγωγών προς λιμάνια εκτός Ορμούζ, μειώνοντας την εξάρτηση των παραγωγών χωρών από μια και μόνη θαλάσσια δίοδο. Η ένταση που έχει προκύψει γεωπολιτικά ανέδειξε με τον πιο εμφατικό τρόπο αυτή ακριβώς την ευαλωτότητα: πριν από τον πόλεμο, περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου διερχόταν από το Στενό, όπως αναφέρει η παρουσίαση του αμερικανικού σχεδίου την οποία επικαλούνται οι FT.
Από την οπτική της ναυτιλίας, αυτό που έχει πραγματικά σημασία δεν είναι τόσο το ποσό των 10 δισ. δολαρίων, όσο ο τελικός προορισμός των νέων υποδομών. Αν κατασκευαστούν χερσαίοι διάδρομοι μεγάλης δυναμικότητας προς λιμάνια εκτός Περσικού Κόλπου, ένα τμήμα των φορτίων θα μπορούσε να αποκτήσει νέα σημεία φόρτωσης —με επιπτώσεις στις αποστάσεις των διαδρομών, στη ζήτηση τονομιλίων, στη γεωγραφική διασπορά του στόλου, και ενδεχομένως στη ζήτηση για συγκεκριμένες κατηγορίες δεξαμενόπλοιων. Δεν πρόκειται, όμως, για εξέλιξη που θα αλλάξει την αγορά άμεσα: υποδομές τέτοιας κλίμακας απαιτούν χρόνια σχεδιασμού, χρηματοδότησης και κατασκευής, ενώ το αμερικανικό σχέδιο βρίσκεται ακόμη στο στάδιο των διαπραγματεύσεων.
Οι εξελίξεις των τελευταίων εβδομάδων δείχνουν, ωστόσο, ότι η μετατόπιση των εξαγωγών μακριά από το Ορμούζ δεν συνεπάγεται αυτόματα εξάλειψη του γεωπολιτικού κινδύνου. Η Σαουδική Αραβία διαθέτει ήδη εναλλακτική διέξοδο μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, κι όμως οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις κατέδειξαν ότι και οι χερσαίες διαδρομές παραμένουν ευάλωτες. Υπάρχει, επιπλέον, ένα σημαντικό τεχνικό εμπόδιο, ιδίως όσον αφορά το υγροποιημένο φυσικό αέριο: το Κατάρ έχει ήδη αποκλείσει το ενδεχόμενο αγωγού ως τρόπο παράκαμψης του Ορμούζ για τις εξαγωγές LNG. Όπως εξήγησε ο υπουργός Ενέργειας και επικεφαλής της QatarEnergy, Saad al-Kaabi, μέσω αγωγού είναι δυνατή η μεταφορά φυσικού αερίου, όχι όμως LNG — πράγμα που θα σήμαινε ότι το αέριο θα έπρεπε να μεταφέρεται σε άλλη χώρα, όπου θα κατασκευάζονταν νέες μονάδες υγροποίησης, ουσιαστικά μια δεύτερη, παράλληλη υποδομή σε σχέση με τις ήδη τεράστιες εγκαταστάσεις που διαθέτει το Κατάρ. Για την Ντόχα, μια τέτοια λύση κρίνεται τόσο οικονομικά όσο και τεχνικά ασύμφορη.
